Civa buharı ölçümü, klor-alkali fabrikalarında, florasan ampul/pil geri dönüşüm tesislerinde, maden arıtma ünitelerinde ve kimya laboratuvarlarında çalışanların toksik civa gazına ne düzeyde maruz kaldığını belirleyen teknik bir iş hijyeni analizidir. Oda sıcaklığında dahi süratle buharlaşan civa (Hg), renksiz ve kokusuz yapısı sebebiyle ortamda fark edilmeden solunarak çalışanların merkezi sinir sisteminde ciddi hasarlara yol açar. Trakya Laboratuvar olarak Çerkezköy, Çorlu ve Gebze sanayi bölgelerindeki tesislerde yürüttüğümüz ölçümlerde civa buharı yoğunluğunu uluslararası kabul görmüş standartlar çerçevesinde tespit ediyoruz. Ölçüm hizmetleri ilgili parametrenin Trakya Laboratuvar TÜRKAK akreditasyon kapsamı ve/veya İSGÜM yeterlik kapsamı durumuna göre değerlendirilmektedir.

İşyeri Ortamında Civa Buharı Maruziyeti Nedir?

İşyeri ortamında civa buharı maruziyeti; elektroliz havuzlarında, hurda işleme fırınlarında veya ölçüm cihazı imalatında açığa çıkan civa gazının solunum yoluyla kana karışması durumudur. Trakya Laboratuvar mühendisleri tarafından gerçekleştirilen civa buharı ölçümü, ortam atmosferindeki gaz konsantrasyonunun yasal maruziyet sınır değerlerine (OEL/TWA) uygunluğunu tespit eder. 8 saatlik vardiya boyunca toplanan hava örnekleri sayesinde tesisin havalandırma yeterliliği resmi olarak belgelenir.

Civa Buharının İnsan Sağlığı Üzerindeki Toksik Etkileri

Civa, vücuda girdiğinde beyin dokusunda ve böbreklerde birikme eğilimi gösteren son derece tehlikeli bir ağır metaldir. Klor-alkali ve geri dönüşüm tesislerinde bizzat gözlemlediğimiz kronik civa maruziyeti şu mesleki sağlık sorunlarına neden olmaktadır:

• Nörolojik Bozukluklar: Paramak ve ellerde titreme (tremor), hafıza kaybı, aşırı alınganlık ve davranış değişiklikleri.
• Böbrek Yetmezliği: Renal tübüler hasar ve idrarda yüksek protein birikimi (proteinüri).
• Ağız ve Diş Eti Hastalıkları: Metalik tat hissi, diş eti iltihaplanması ve tükrük bezlerinde şişme.
• Akut Solunum Hasarı: Aniden yüksek doz civa gazına maruz kalınması durumunda kimyasal akciğer ödemi.

Civa Buharı Ölçümünde Kullanılan Uluslararası Standartlar

Laboratuvarımız iş hijyeni civa tayininde geçerliliği uluslararası alanda kanıtlanmış test protokollerini uygular. Örnekleme ve laboratuvar analiz aşamalarında NIOSH NMAM 6009 (Mercury) ve OSHA ID-140 standartlarını esas alıyoruz. Hopcalite veya özel emdirilmiş aktif karbon sorbent tüpler takılmış kişisel numune alma pompaları ile toplanan hava örnekleri, laboratuvarımızda Soğuk Buhar Atomik Absorpsiyon Spektrometresi (CVAAS) veya ICP-MS cihazlarında analiz edilir.

Yasal Maruziyet Sınır Değerleri (OEL / TWA)

İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ile uluslararası kuruluşların (OSHA, ACGIH, EU-OEL) civa ve inorganik civa bileşikleri için belirlediği sınır değerler şunlardır:

• Civa Buharı (Hg olarak): 8 saatlik TWA maruziyet sınır değeri 0.02 mg/m³ (20 µg/m³).
• STEL (Kısa Süreli Maruziyet): Anlık sızıntı veya bakım çalışmalarında geçilmemesi gereken azami değer.

Kişisel Maruziyet Ölçümü ve Ortam Ölçümü Metodolojisi

Fabrikalardaki risk odaklarına göre iki farklı teknik örnekleme seçeneği sunuyoruz:

• Kişisel Maruziyet Ölçümü: Çalışanın solunum bölgesine (yaka hizasına) sabitlenen sorbent tüp ve kalibre pompa ile 8 saat boyunca personelin fiilen soluduğu civa buharı toplanır.
• Ortam Ölçümü: Elektroliz havuzları, civa depolama alanları veya geri dönüşüm kırma ünitelerine yerleştirilen cihazlarla genel ortam gaz birikimi haritalandırılır.

Civa Buharı Ölçümü Nasıl Yapılır? Saha ve Mühendislik Soruları

Saha denetimlerinde fabrika müdürleri ve İSG uzmanlarının bize yönelttiği temel sorular ve saha tecrübelerimiz:

1. Civa ölçümünde aktif karbon tüplerde doygunluk sapması nasıl engellenir?

NIOSH NMAM 6009 standardına göre arka arkaya iki kademeli (front/back) sorbent tüpler kullanılır. Laboratuvar analizinde arka tüpte civa sıçraması (breakthrough) kontrol edilerek doğru maruziyet değeri hesaplanır.

2. Florasan ve ampul kırılma ünitelerinde civa buharı nasıl kontrol edilir?

Geri dönüşüm tesislerindeki kırma makinelerinde vakumlu emiş sistemleri bulunmalıdır. Trakya Laboratuvar saha ekibi kırma anındaki pik civa salınımını anlık okuyucularla tespit ederek havalandırma sızıntılarını belirler.

3. Civa buharı sınır değeri aşılırsa acil olarak ne yapılmalıdır?

Sınır değer aşıldığında derhal lokal cebri havalandırma çalıştırılmalı, civa döküntüsü varsa özel nötralizasyon kitiyle temizlenmeli ve çalışanlara civa buharına özel aktif karbon filtreli maskeler dağıtılmalıdır.

Civa Buharı Ölçümü Saha Operasyon Adımları

Mühendislerimizin tesiste yürüttüğü civa buharı ölçümü operasyonu 4 net adımdan oluşur:

• Saha İncelemesi: Tesisin üretim prosesleri, civa kullanım noktaları ve mevcut havalandırma hatları incelenir.
• Akredite Numune Alma: Kalibre pompalar NIOSH NMAM 6009 standardına göre ayarlanan debide vardiya boyunca çalıştırılır.
• CVAAS / ICP-MS Analizi: Sorbent tüpler asit ekstraksiyonu ile çözünürleştirilip soğuk buhar spektrometresinde ppb hassasiyetinde okunur.
• İSGÜM Formatlı Raporlama: Veriler yasal limitlerle kıyaslanarak denetimlerde geçerli resmi teknik rapora dönüştürülür.

Civa Buharı Maruziyetini Önleyici Mühendislik Tedbirleri

Yapılan ölçümlerde yüksek civa konsantrasyonu tespit edilirse tesiste derhal şu önlemler hayata geçirilmelidir:

• Civa açığa çıkan elektroliz ve kırma hatlarına kapalı sızdırmaz emiş davlumbazları entegre edilmelidir.
• Dökülme ve sızıntı riskine karşı çalışma zeminleri pürüzsüz ve emici olmayan malzemeyle kaplanmalıdır.
• Çalışanlara Hg (civa) buharına özel onaylı solunum koruyucu maskeler verilmelidir.
• İşyeri civa buharı ölçümleri periyodik olarak yılda en az bir kez tekrarlanmalıdır.

Trakya Laboratuvar – Güvenilir İş Ortağınız

Trakya Laboratuvar, 25 yıla yakın endüstriyel deneyimi, İSGÜM onaylı uzman kadrosu ve kalibre edilmiş gelişmiş laboratuvar altyapısıyla iş hijyeni gaz ve ağır metal ölçümlerinde Türkiye çapında hizmet sunmaktadır. Tesisinizde civa buharı maruziyetlerini güvenle ölçümleyerek çalışan sağlığını korumanıza ve yasal denetimlerde eksiksiz uyum sağlamanıza yardımcı oluyoruz.

Saha ekiplerimiz Çerkezköy, Çorlu, Tekirdağ, Kapaklı, Lüleburgaz, Kırklareli, Edirne ve Silivri sanayi bölgeleri başta olmak üzere Hadımköy, İstanbul, Gebze, Kocaeli ve Bursa sanayi havzalarında kesintisiz hizmet vermektedir. Ölçüm hizmetlerimiz ilgili parametrenin Trakya Laboratuvar TÜRKAK akreditasyon kapsamı ve/veya İSGÜM yeterlik kapsamı durumuna göre değerlendirilmektedir.

Tesisinizde NIOSH NMAM 6009 ve OSHA ID-140 standartlarında akredite civa buharı ölçümü yaptırmak, detaylı bilgi ve teknik fiyat teklifi almak için Trakya Laboratuvar mühendisleri ile iletişime geçebilirsiniz.