Ürün karbon ayak izi, imal ettiğiniz tek bir malın veya hizmetin hammaddesinden başlayarak fabrikadan çıkışına ve kullanım ömrünün sonundaki atık aşamasına kadar atmosfere bıraktığı toplam sera gazı salınımının karbondioksit eşdeğeri (\(CO_{2}e\)) cinsinden hesaplanmasıdır. Çerkezköy, Çorlu ve Hadımköy sanayi bölgelerindeki fabrikalarda 25 yıldır yürüttüğümüz saha incelemelerinde gördük ki, Avrupa’ya ihracat yapan tesisler için ISO 14067 standardına göre ürün emisyon envanteri çıkarmak artık ticari bir zorunluluktur. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) ve Çevresel Ürün Beyanı (EPD) denetimlerinde Avrupalı alıcılar fabrika geneli yerine doğrudan satın aldıkları malın karbon etiketini talep etmektedir. Trakya Laboratuvar olarak tesisinizde imal edilen ürünlerin emisyon yükünü uluslararası kabul görmüş metodolojilerle hesaplıyor ve doğrulamaya hazır teknik raporlar sunuyoruz. Ölçüm hizmetleri ilgili parametrenin Trakya Laboratuvar TÜRKAK akreditasyon kapsamı ve/veya İSGÜM yeterlik kapsamı durumuna göre değerlendirilmektedir.

ISO 14067 Standardı Nedir ve Neyi Ölçer?

ISO 14067, bir ürünün üretim zinciri boyunca iklim değişikliğine yaptığı net etkiyi ölçen ve raporlayan uluslararası teknik kılavuzdur. ISO 14040 ve ISO 14044 Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) ilkelerini temel alan bu standart, şirket genelindeki toplam emisyonlardan (ISO 14064-1) farklı olarak doğrudan birim mamulü (örneğin 1 ton çelik, 1 adet tişört veya 1 adet ambalaj kutusu) hedef alır.

Ürün Karbon Ayak İzi İle Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) Arasındaki Farklar

Sahada proses mühendislerinin sıklıkla karıştırdığı bu iki teknik yöntem arasındaki temel ayrım noktaları şunlardır:

• Çevresel Odak Alanı: LCA çalışması su tüketimi, toprak asidifikasyonu, ötrofikasyon ve zehirlilik gibi tüm çevresel etkileri bir arada inceler. ISO 14067 çalışması ise sadece küresel ısınma potansiyeli (\(GWP\)) ve sera gazı emisyonlarına odaklanır.
• Metodolojik Bağlantı: Ürün bazlı sera gazı hesaplaması, LCA yönteminin karbon odaklı özelleşmiş bir alt uygulamasıdır.
• Sistem Sınırları: Her iki çalışmada da “Beşikten Mezara” (hammadde topraktan çıktığı andan atık olana kadar) veya “Beşikten Kapıya” (hammadde tedarikinden fabrika kapısından çıkışa kadar) sınırları kullanılır.

İhracatçı Sanayiciler İçin Ürün Karbon Ayak İzi Ölçümünün 5 Saha Avantajı

Çorlu, Çerkezköy, Gebze ve Bursa imalat sektöründe yürüttüğümüz mühendislik çalışmalarında bu analizin fabrikalara sağladığı somut faydaları şöyle özetleyebiliriz:

• AB Gümrüklerinde Karbon Vergisini Önleme: İhraç edilen ürünlerin gümrük kapılarında karşılaşacağı vergi maliyetlerini doğru verilerle en aza indirmek.
• EPD Karbon Etiketi Kazanımı: Uluslararası ihalelerde ve tedarik sözleşmelerinde ürünün karbon ayak izi sertifikasını sunabilmek.
• Tesis İçi Yüksek Emisyon Noktalarını Tespit Etme: Üretim hattında en çok enerji veya buhar tüketen aşamaları belirleyip yakıt tasarrufu sağlamak.
• Küresel Ana Sanayi Kriterlerine Uyum: Otomotiv, tekstil ve beyaz eşya devlerinin tedarikçilerinden istediği ürün karbon ayak izi verilerini eksiksiz sağlamak.
• Düşük Faizli Yeşil Kredi İmkânı: Bankaların sürdürülebilir üretim yapan tesislere sunduğu finansman kaynaklarına erişim elde etmek.

Adım Adım Ürün Karbon Ayak İzi Hesaplama Süreci

Trakya Laboratuvar teknik ekiplerinin sahadaki ölçüm ve veri toplama adımları şu biçimde ilerler:

1. Referans Birim ve Sınırların Tanımlanması

Hesaplamaya esas teşkil edecek fonksiyonel birim (örneğin 1 kg iplik veya 1 metreküp plastik ambalaj) belirlenir. Analizin fabrika kapısına kadar mı yoksa ürünün nihai bertarafına kadar mı yapılacağı netleştirilir.

2. İmalat Verilerinin (LCI) Toplanması

Proseslerde kullanılan ham maddeler, kimyasal katkılar, buhar, şebeke elektriği, doğalgaz tüketimi ve atık miktarları tesis kayıtlarından çekilir.

3. Emisyon Faktörleri İle Dönüşüm

Birincil veriler, Ecoinvent, IPCC ve GHG Protocol katsayıları ile çarpılarak karbondioksit eşdeğeri (\(CO_{2}e\)) ton/ürün cinsinden hesaplanır.

4. Veri Doğrulama ve Raporlama

Tüm hesaplama sonuçları bağımsız üçüncü taraf denetçilerin incelemesine hazır teknik rapor haline getirilir.

Sektörel Uygulama Örnekleri

Farklı sanayi kollarında ürün karbon ayak izi hesaplamaları sektörel gereksinimlere göre şekillenir:

Tekstil ve Konfeksiyon

Boyahane fırınlarındaki doğal gaz ve elektrik kullanımı giysi veya kumaş metresi başına hesaplanır.

Otomotiv Yan Sanayi ve Metal

Döküm, pres ve talaşlı imalattaki parça başına düşen enerji emisyonları belirlenir.

Plastik ve Ambalaj

Polimer hammaddenin enjeksiyon ve kırım aşamalarındaki karbon yükü raporlanır.

Saha Mühendisliği Sıkça Sorulan Sorular

ISO 14064-1 Belgemiz Var, ISO 14067 Almamız Gerekir mi?

ISO 14064-1 fabrikanızın toplam yıllık emisyonunu gösterir. ISO 14067 ise müşterinize sattığınız tek bir ürünün emisyon değeridir. Avrupalı alıcılar doğrudan ürün belgesini talep etmektedir.

Beşikten Kapıya Yaklaşımı Yeterli midir?

Sanayi üreticileri için genellikle hammaddeden fabrika kapısından çıkışa kadar olan Beşikten Kapıya (Cradle-to-Gate) hesaplaması yeterli kabul edilmektedir.

Trakya Laboratuvar Teknik Danışmanlığı

Ürünlerinizin karbon yükünü net olarak belirlemek, ihracat pazarlarında güç kazanmak ve laboratuvar teklif ile teknik fiyat bilgisi almak için Trakya Laboratuvar mühendislik kadrosuyla iletişime geçebilirsiniz. Çerkezköy, Çorlu, Silivri, Edirne ve Kocaeli bölgelerindeki sanayicilerimize özel çözümler sunuyoruz. Ölçüm hizmetleri ilgili parametrenin Trakya Laboratuvar TÜRKAK akreditasyon kapsamı ve/veya İSGÜM yeterlik kapsamı durumuna göre değerlendirilmektedir.